Ανακύκλωση τώρα!

Ανέκαθεν πίστευα πως αποτελώ αυτό που λέμε "μέσο τηλεθεατή". Ακόμη και τώρα που δεν παρακολουθώ πολύ τηλεόραση, πάλι πιστεύω πως αντιπροσωπεύω ένα μεγάλο κομμάτι του Έλληνα τηλεθεατή. Γιατί, κακά τα ψέματα, η ελληνική τηλεόραση έπαψε να έχει ενδιαφέρον. Οι ελάχιστες εξαιρέσεις δεν κάνουν τον κανόνα. Γιατί, εκεί που πιστεύει κανείς πως θα δει κάτι διαφορετικό, βλέπει πάλι επαναλήψεις. Και δεν αναφέρομαι τόσο στα προγράμματα, όσο στα πρόσωπα.

Αλήθεια, σε ποιον έλειψε η Ρούλα Κορομηλά από την ελληνική τηλεόραση; Καλά να είναι η γυναίκα-εκτιμώ τους ανθρώπους που βγαίνουν νικητές από μία μάχη με δύσκολες αρρώστιες-αλλά γιατί επιστροφή στα τηλεοπτικά δρώμενα; Τι ακριβώς έχει να προσφέρει;

Ρίκα Βαγιάνη. Στ'αλήθεια τώρα; Επιστροφή από Αυστραλία για να πάρει εκπομπή στην δημόσια τηλεόραση; Τόσο πετυχημένη στο παρελθόν που θα σκάγαμε αν δεν την ξαναβλέπαμε;

Πέτρος Κωστόπουλος. Αν δεν του έδωσαν την εκπομπή για να τσαντίσει τους υπαλλήλους της ΙΜΑΚΟ, πραγματικά δεν ξέρω τον λόγο της τηλεοπτικής  ύπαρξής του, και δη σε πρωινή εκπομπή.

Γιώργος Λιάγκας. Λιάγκας παντού. Λιάγκας στο πρωινό, Λιάγκας στη βραδινή ζώνη, Λιάγκας στο ραδιόφωνο. Λιάγκας τώρα και στα Τρίκαλα.

Έλλη Στάη. Έκανε ένα guest στις εκλογές, προετοιμάζοντας- ενδεχομένως- την επιστροφή της. Έλλη μείνε όπου είσαι. Δε λείπεις.

Κώστας Χαρδαβέλλας. Σε αντιγραφή πανηγυρτζίδικης εκπομπής. Στην οποία, μάλιστα, δείχνει να βαριέται. Θου Κύριε!

Ήταν ορισμένα παραδείγματα τηλεοπτικών επιστροφών ή διατήρησης τηλεοπτικής παρουσίας, τα οποία προσωπικά με κουράζουν και με απομακρύνουν ακόμη περισσότερο από το χαζοκούτι. Κι αν αναλογιστώ πως υπάρχουν χιλιάδες νέα παιδιά με φρέσκες ιδέες και όρεξη, απορώ γιατί οι καναλάρχες διατηρούν τα "τηλεοπτικά απολιθώματα". Αν το κάνουν γιατί τους φέρνουν διαφημίσεις, άρα έσοδα, μάλλον δεν έχουν ψυχολογήσει καλά το τηλεοπτικό κοινό. Και αν η AGB τους δίνει νούμερα ότι έκαστη εκπομπή πάει καλά, είναι γιατί αφήνουμε ανοιχτές τις τηλεοράσεις για να ακούγεται φασαρία και να αποτρέπουμε τους κλέφτες. Λέω εγώ...

Unconditional Love

Μεγάλωσα με αδέσποτες γάτες. Τις μαζεύαμε από το δρόμο με τον αδερφό μου και τις φροντίζαμε, τις ταΐζαμε και φυσικά παίζαμε μαζί τους κάθε που γυρνούσαμε από το σχολείο. Και παρ'όλο που πέρασα τα παιδικά μου χρόνια με γατούλες και έκλαψα πολύ όταν τις έχασα, κορόιδευα όποιον έβλεπα να κάνει σα παλαβός για το ζώο του. Μέχρι που ήρθε στη ζωή μου η Μπέλλα.

Όταν  βρήκα την Μπέλλα ήταν ένα αδεσποτάκι 4 μηνών. Σαν μωράκι που ήταν, έκλαιγε συχνά γιατί προφανώς του έλειπε η μαμά του. Την υιοθέτησα ένα μήνα πριν πεθάνει η μητέρα μου, πράγμα που-όπως έχω αναφέρει πολλάκις-το θεωρώ σημαδιακό. Όταν την έφερα σπίτι, ήταν λίγο περίεργα. "Και τώρα τι σε κάνω εσένα;" . Την αγάπησα σε δευτερόλεπτα. Την κρατούσα αγκαλιά για να νιώθει ασφάλεια. Άρχισε δειλά να εκδηλώνεται και μέσα σε λίγο διάστημα γίναμε ένα. 

Κάθισα και σκέφτηκα τα θετικά και τα αρνητικά που μου προσφέρει ο σκύλος μου. Στα αρνητικά βρήκα το ότι, όταν είναι η εποχή που μαδάει, γεμίζει το σπίτι τρίχες. Στα θετικά, όμως, βρήκα πολλά:

• δίνεις αγάπη, παίρνεις μόνο αγάπη. Άπαξ και φροντίζεις το σκυλί σου, δεν υπάρχει περίπτωση να σε προδώσει. Θα σε αγαπάει για πάντα. Ναι, εδώ υπάρχει το "πάντα". Ακόμη κι αν το μαλώσεις, σε ελάχιστα λεπτά, θα έρθει να σε φιλήσει.
• είναι αντικαταθλιπτικό και χαλαρωτικό. Λίγα λεπτά παιχνίδι με το σκυλί και ηρεμείς απόλυτα. 
• έγινα ακόμη πιο τρυφερή. Όταν βλέπεις ένα ανυπεράσπιστο πλάσμα να σε κοιτάει στα μάτια και να αναζητά τα χάδια σου, δεν μπορείς να αρνηθείς.
• με έμαθε και αυτό πως η χαρά είναι στα μικρά πράγματα της ζωής. Ο ενθουσιασμός της όταν της λέω να πάμε βόλτα ή όταν της δίνω ένα μπισκοτάκι είναι αρκετός για να δώσει στην καρδιά μου ικανοποίηση και αγαλλίαση.
• με γεμίζει ευτυχία όταν την χαζεύω να παίζει με τα παιχνίδια της ή να κάνει νάζια.
• με έκανε να αγαπήσω ακόμη περισσότερο τους ανθρώπους και να είμαι πιο συμπονετική.

Τελικά δεν βρίσκω κανένα σοβαρό αρνητικό στην σχέση μου με το σκυλάκι μου. Ξέρω πως κάθε μέρα ανυπομονώ να γυρίσω σπίτι για να την δω, να βγούμε βόλτα, να παίξουμε και να καθίσουμε μαζί στον καναπέ να κάνουμε αγάπες. Εκτιμώ βαθύτατα τους ανθρώπους που επιλέγουν να υιοθετήσουν ένα αδέσποτο παρά να αγοράσουν. Σύμφωνα με έρευνες τα αδέσποτα έχουν μέσο χρόνο ζωής ένα χρόνο. Παγκόσμια ημέρα αδέσποτων ζώων σήμερα 04 Απριλίου. Αν έχετε την δυνατότητα (οικονομική, χώρου κλπ), υιοθετήστε ένα αδέσποτο. Μόνο καλό μπορεί να σας προσφέρει. Ποιος δεν θα ήθελε να τον αγαπάνε για πάντα;

Αχ Ελλάδα σ'αγαπώ! (ή αλλιώς, "Μία ημέρα στο ΙΚΑ")

Όλοι δυσανασχετούμε όταν πρέπει να πάμε σε μία Δημόσια Υπηρεσία. Είτε για την ταλαιπωρία στην ουρά, είτε γιατί δεν ξέρουμε αν θα εξυπηρετηθούμε, είτε γιατί υπάρχει μεγάλο ενδεχόμενο να φύγουμε με μελανιές...

Αν, όμως, σταματήσουμε να σκεφτόμαστε όλα τα δεινά που θα περάσουμε και αφήσουμε τον εαυτό μας έξω από το σύνολο, μπορούμε να γράψουμε σενάριο για ταινία. Έχει μια ομορφιά η Δ.Υ. Είναι από μόνη της ένας πολιτισμός. Ακολουθεί μία δική μου ημέρα στο ΙΚΑ και πώς την βίωσα (και) ως παρατηρητής. 

Ώρα 08.00. Ανοίγουν οι πόρτες του ΙΚΑ και ξεχύνονται οι πιστοί στον γκισέ για το χαρτάκι. Μετά από σπρώξιμο, φωνές, στρίμωγμα σαν τα πρόβατα, παίρνω το πολυπόθητο χαρτάκι προτεραιότητας. Νο 175. Πότε πέρασαν 174 πριν από εμένα; Τέλος πάντων, σκέφτηκα πως έχω καιρό μπροστά μου και πήγα απέναντι να πάρω έναν καφέ. Το μαγαζί πρέπει να έχει βγάλει περιουσία τόση, ώστε να θρέψει και δισέγγονα, μιας και είναι το μοναδικό μαγαζί τέτοιους είδους στο οικοδομικό τετράγωνο. Ωραίος καφές, ωραία και τα 3 τσιγάρα που έκανα. Όση ώρα καθόμουν, κόσμος έμπαινε και έβγαινε σιχτιρισμένος. Κατά τις 09.00 μαζεύτηκαν οι γιαγιάδες που τις κρατούσαν από το χέρι οι αλλοδαπές βοηθοί τους. Η μία για την όποια συνεννόηση και το σωματικό στήριγμα, η άλλη για τις υπογραφές. Οι περισσότερες δεν πήραν χαρτάκι. Είχαν κοπεί όλα τα νούμερα και δεν περίσσεψαν άλλα. Έφυγαν αποκαρδιωμένες. "Αύριο πάλι". 

Γύρω στις 10.00 αποφάσισα να ανηφορίσω στο "Μητρώο". Το μητρώο στο ΙΚΑ είναι κάτι σαν τον παθολόγο. Όταν δεν ξέρεις τι χρειάζεσαι, πας εκεί. Αυτό έχεις ως αποτέλεσμα σε έναν όροφο να γίνεται πανικός και στους υπόλοιπους να επικρατεί μία ηρεμία. Βρήκα μία θέση και έκατσα. Ήμασταν στο νούμερο 102. Είχαμε δρόμο. Από τα 12 γκισέ, ήταν ανοιχτά τα 8 και εργάζονταν τα δύο. Οι υπόλοιποι 6 υπάλληλοι κοίταζαν τους ασφαλισμένους με μία αηδία και απορία όταν τους έκαναν μία ερώτηση, σε στυλ "καλά, με ρωτάς στα σοβαρά; όντως δεν ξέρεις την απάντηση;" Προς τιμήν του, ένας υπάλληλος από τους οκτώ ήταν αυτός που εξυπηρετούσε πιο γρήγορα και χωρίς ύφος. (κοίτα πού φτάσαμε...να θεωρούμε τιμητικό να κάνει ο άλλος τη δουλειά του....).

Η αναμονή στο ΙΚΑ έχει διάφορες παραστάσεις. Για παράδειγμα, στην αρχή συναντάς τους ασφαλισμένους που πιστεύουν πως αν πουν το πρόβλημα τους στους υπόλοιπους 100 που βρίσκονται γύρω του θα εξυπηρετηθούν πιο γρήγορα αφού  α) έχουν δίκιο και β) ξέρουν τι θα έπρεπε να γίνει, αλλά δε γίνεται. Οι ίδιοι στις εκλογές θα  ψηφίσουν τους ίδιους που τους έφεραν σε αυτή τη κατάσταση, αλλά αυτό δεν είναι της παρούσης. Όταν ξεκινάει ένας να λέει το πρόβλημά του, αρχίζουν και οι υπόλοιποι τις ιστορίες: "εγώ μία φορά στην Εφορία", "προχτές πήγα στον ΟΑΕΔ και μου είπαν αυτό" κ.ο.κ.  Φυσικά, καμία ιστορία δεν έχει αίσιο τέλος. Όταν δε, αυτές οι ιστορίες φτάνουν στον γκισέ και τις ακούει ΚΑΙ ο υπάλληλος, απαντά με αποστομωτικό ύφος "τράβα πέσ' τα στον Άδωνι". Λογικό. Πριν τον Άδωνι δούλευαν όλα ρολόι στο ΙΚΑ, τώρα χάλασαν. 

Μετά την πολυλογία των ασφαλισμένων, ξεκινάει η φωνή του εκάστοτε προϊστάμενου. "Όλα εγώ θέλετε να τα κάνω, εγώ εκτελώ οδηγίες της Διοίκησης", με την γνωστή αγένεια και το ύφος του δημόσιου νταβατζή και φυσικά με την απειλή "άντε μην σας διώξω όλους και το κλείσω το κατάστημα". (Ιωαννίδη, εσύ;). Σε αυτό το σημείο σιγοντάρουν με φωνές οι ασφαλισμένοι, πετάγονται και όσοι καθόντουσαν ήρεμα στις καρέκλες τους (εγώ έπαιζα ακόμη παιχνίδι στο κινητό), απειλές εκτοξεύονται εκατέρωθεν, μαζί με κάτι σάλια. Ο καθένας διαλαλεί το θέμα του, ένα ατελείωτο βουητό στην αίθουσα, οι φοιτητές έβγαζαν τα ακουστικά από το i-pad να δουν τι γίνεται, καροτσάκια έφευγαν στις σκάλες και μετά....σιωπή. Και ξαναγυρνάμε στους ρυθμούς μας. Υπήρχαν και μαμάδες που παρακαλούσαν από γκισέ σε γκισέ να εξυπηρετηθούν γιατί το μωρό δεν άντεχε τον κόσμο και έκλαιγε συνέχεια. Φαντάζομαι σε άλλες χώρες, τέτοιες περιπτώσεις έχουν προτεραιότητα. Εδώ το αναμενόμενο και λογικό, θέλει παρακαλετό. 

Και ήρθε η σειρά μου. Τα μάτια μου κολλημένα στον πίνακα της προτεραιότητας, μην τυχόν και χάσω το νούμερο που θα μου δείξει σε ποιο γκισέ θα πάω, γιατί οι υπάλληλοι αν δεν διακτινιστείς, ξαναπατάνε το κουδούνι και καταλήγουν 3 άτομα σε ένα υπάλληλο. Όταν πήγα στην υπάλληλο, είχε ξεμείνει η προηγούμενη κυρία να παραπονιέται, η υπάλληλος δυσανασχετούσε και της εξηγούσε πως δεν μπορεί να κάνει κάτι για την περίπτωσή της και όταν η κυρία την ρώτησε "δηλαδή, εδώ τι κάνετε; αφήνετε τον κόσμο να πεθάνει;", η υπάλληλος της απάντησε "ναι". Είναι από τους ανθρώπους που δεν λένε ποτέ ψέματα. Η δικιά μου υπόθεση πήρε 30''. Ούτε καν λεπτό. 

Στο δρόμο της επιστροφής έλεγα και ξαναέλεγα από μέσα μου "2,5 ώρες αναμονή για δουλειά 30 δευτερολέπτων". Αλλά δεν θα έπρεπε να παραπονιέμαι. Γνώρισα τον κύριο που έβγαλε ΑΜΚΑ στον 6χρονο γιο του και δεν μπορούσε να καταλάβει γιατί χρειαζόταν βεβαίωση από το ΙΚΑ από τη στιγμή που είναι άνεργος και πηγαίνει στην πρόνοια, την κυρία που "όταν θέλουν να πληρώσεις όλα τα βρίσκουν", την μαμά με το μωρό στην αγκαλιά της να παρακαλεί για να εξυπηρετηθεί, την φοιτήτρια με το i-pad, τον συνταξιούχο που είχε πάει 3η φορά στο ΙΚΑ και ήλπιζε να είναι και η τυχερή....πολύ κόσμο. Και ήπια και ωραίο καφέ! Αμ πώς;

Τα πιο ωραία ταξίδια τα έχω κάνει μαζί σου, φίλε μου

Από μικρή μου άρεσε να διαβάζω. Όχι τα μαθήματά μου, αλλά αυτά που τότε χαρακτηρίζαμε ως "εξωσχολικά". Συνήθεια που μου κόλλησε ο μπαμπάς μου, ο οποίος διάβαζε πολύ. Η μαμά πάλι, δεδομένου ότι δεν είχε τον ίδιο χρόνο στη διάθεσή της, διάβαζε πάντα το βράδυ όταν ξάπλωνε στο κρεβάτι. Στην εφηβεία μου, μου έκανε δώρο το βιβλίο "Ήμουν ένα άσχημο κορίτσι". Είμαι, πλέον, σίγουρη ότι κάτι ήθελε να μου πει. Από την άλλη ο μπαμπάς μου πρότεινε να διαβάσω το "Ένα παιδί μετράει τα άστρα". Και αυτός κάτι ήθελε να μου πει...

Μεγάλωσα, λοιπόν, ανάμεσα σε βιβλία και γεμάτες βιβλιοθήκες. Στιγμές με θυμάμαι να γίνομαι αχόρταγη να διαβάσω όλα τα βιβλία που είχαμε στα ράφια. Και το κατάφερα. Θυμάμαι, επίσης, πόσο μου είχε στοιχίσει που ο νονός μου δεν με άφηνε να δανειστώ τα βιβλία του Μαρή και όταν μετά από χρόνια μία εφημερίδα τα έδινε στο φύλλο της, πήγα θριαμβευτικά στο σπίτι του για να του πω πως τώρα τα έχω σπίτι μου, δεν τα θέλω! Παιδάκι....

Τα βιβλία με ταξιδεύουν, με κάνουν να σκέφτομαι, με κρατάνε σε υπερδιέγερση, με μαθαίνουν, με συμβουλεύουν, μου δείχνουν άλλους τρόπους ζωής. Δεν έχει σημασία το είδος του βιβλίου-αν θα είναι μυθιστόρημα, ιστορικό, πολιτικό, ή ακόμη και εγκυκλοπαίδεια-όλα έχουν να προσφέρουν μία γνώση. Κάθε φορά που μπαίνω σε ένα βιβλιοπωλείο, ειδικά σε αυτά που έχουν απλωμένα τα βιβλία στους πάγκους τους, βυθίζομαι στη μυρωδιά του χαρτιού που αποπνέει το βιβλίο που δεν το έχει ανοίξει κανείς. Κάθομαι και τα χαζεύω με τις ώρες, θέλω να τα διαβάσω όλα, να ρουφήξω τις λέξεις τους! Εντάξει, μετά βλέπω ότι έχουν απλώσει και καμιά εικοσαριά της Λένας Μαντά και μου φεύγει η όρεξη. Αλλά και πάλι θα νιώσω το ίδιο πάθος όταν πέσει στα χέρια μου ένα βιβλίο, να το κατασπαράξω, να ηχήσουν οι λέξεις στα αυτιά μου σαν βεγγαλικά και να με μεταφέρουν μακριά από τη ρουτίνα.

Εννοείται πως το καλύτερο δώρο που μπορεί κάποιος να μου δώσει είναι ένα βιβλίο. Και είναι το μόνο που δεν μπαίνω στη διαδικασία να αλλάξω, ακόμη κι αν η υπόθεσή του στο οπισθόφυλλο του δεν με συγκινεί. Θα το διαβάσω. Θα του δώσω το χρόνο μου. Και αν στο τέλος δεν μου αρέσει, πάλι ευτυχισμένη θα είμαι. 

Αν ποτέ με αναζητήσετε θα είμαι είτε σε έκθεση βιβλίου είτε σε bazaar βιβλίων. Κάπου εκεί χωμένη στις σελίδες τις παλιές ή τις καινούριες, τις πιο μοντέρνες, θα φαντάζομαι, θα ονειρεύομαι. Και πού ξέρετε; ίσως κάποτε διαβάσετε και το δικό μου όνομα στους τίτλους!

4 Φεβρουαρίου. Παγκόσμια ημέρα κατά του καρκίνου.

Καρκίνος. Επάρατη νόσος. Καταραμένη αρρώστια. Όπως και αν το γράψεις, όπως και να το πεις, η εικόνα που σου έρχεται στο μυαλό είναι μία: πόνος. 

Σωματικός πόνος για αυτόν που πάσχει, ψυχολογικός πόνος για αυτόν που του συμπαραστέκεται.

Δεν μπορώ να γράψω πολλά για αυτόν που νοσεί, παρά μόνο από διηγήσεις όσων, φυσικά, επέζησαν. Στο άκουσμα της λέξης λυγίζουν τα πόδια, ξεκινάει η αντίστροφη μέτρηση, ακόμη και αν ο γιατρός πει πως είναι ιάσιμος. Χιλιάδες σκέψεις περνάνε από το μυαλό. "Θα ζήσω; Και αν ναι, πώς θα είναι η ζωή μου;" Και μετά ξεκινάει η σωματική και ψυχολογική παρακμή: αδυναμία, κιτρίνισμα, απώλεια βάρους, χημειοθεραπείες, ακτινοβολίες, φάρμακα, πόνος.  Όλα αλλάζουν. Και κυρίως η αντίληψη για τη ζωή. Λένε πως όποιος έχει επιζήσει του καρκίνου είναι νικητής. Και όσοι έχουν "φύγει", τι; Δεν πάλεψαν; Για εμένα, αυτοί έδωσαν την μεγαλύτερη μάχη της ζωής τους με έναν αντίπαλο απρόσκλητο, ιταμό, δυνατό, με μόνο όπλο την ψυχολογία τους και έχασαν, ηττημένοι από τα βασανιστήρια.

Ο καρκίνος δεν αγγίζει μόνο όσους νοσούν, αλλά και όσους βρίσκονται δίπλα τους, για να δώσουν δύναμη, αγάπη, συμπαράσταση. Θέλει μεγάλα ψυχικά αποθέματα για να μπορέσει κάποιος να το καταφέρει. Πανικός καταβάλει και αυτόν που μαθαίνει ότι ο άνθρωπος του νοσεί. "Θα πεθάνει;". Πρώτη ερώτηση. "Όχι, δεν θα πεθάνει". Πρώτη απάντηση. Τα συναισθήματα του συμπαραστάτη έχουν ένα εγωιστικό χαρακτήρα: δεν θέλει να φύγει από την ζωή ο αγαπημένος του. Είναι ένα συναίσθημα που κυριαρχεί καθ'όλη τη διάρκεια της νόσου. Αυτό, όμως, γίνεται και αρωγός στην προσπάθεια που καταβάλει προκειμένου να δώσει κουράγιο στον καρκινοπαθή.

Το χειρότερο, όμως, συναίσθημα που νοιώθει είναι η αδυναμία να τον σώσει, να τον κρατήσει στη ζωή. Να τον βλέπει να μαραζώνει μέρα με τη μέρα και να μην μπορεί να το σταματήσει. Βάρβαρο συναίσθημα. Καίει. Στέκεται ανήμπορος και συναντάει ένα βλέμμα που του λέει "άφησε με, δεν μπορώ άλλο". Εκείνη την ώρα μπερδεύεται η καρδιά με τη λογική. Η καρδιά που αρχίζει να νοιώθει την απώλεια και η λογική που υπαγορεύει την παραίτηση από κάθε προσπάθεια για να "ξεκουραστεί" το σώμα και η ψυχή του πάσχοντα. Από προσωπική εμπειρία, μπορώ να πω πως ο εγωισμός δεν με άφησε να παραιτηθώ κι ας έβλεπα τους αγαπημένους μου να υποφέρουν και να έχουν γίνει σκιά του εαυτού τους. Δεν ήθελα να τους χάσω, απλά.

Δεν υπάρχει συνταγή, δεν υπάρχει τρόπος. Το μόνο που μπορεί να βοηθήσει σε αυτό το Γολγοθά, είναι η καλή ψυχολογία. Και από τις δύο πλευρές. Καλή δύναμη σε όσους βρεθούν στην όποια θέση. Ευχή μου να μην βρεθείτε ποτέ.

Μα δεν υπάρχει Άγιος Βασίλης!

Λένε πως τα Χριστούγεννα είναι η γιορτή των παιδιών. Δικαίως. Λίγο τα δώρα, λίγο η προσοχή των μεγάλων, γίνονται αυτές οι γιορτινές μέρες, "οι μέρες τους".

Θυμάμαι ωσάν παιδάκι να περιμένω με ανυπομονησία τις γιορτές για δύο λόγους: ο ένας είναι γιατί έχω την γιορτή μου και έπαιρνα διπλό δώρο. Ο δεύτερος, γιατί ήμουν η πιο μικρή από τα ξαδέρφια μου και ασχολιόντουσαν όλοι μαζί μου. Την παραμονή των Χριστουγέννων μαζευόταν όλο το σόι στο δικό μας σπίτι, αφού γιορτάζαμε εγώ και η γιαγιά μου, οι Ευγενίες. Αυτό σήμαινε πως το σπίτι μοσχοβολούσε κανελογαρίφαλα και φρέσκο βούτυρο, ενόσω στην κουζίνα ψηνόταν το γεμιστό κοτόπουλο με κιμά και κουκουνάρι. Όσο δούλευε η μαμά, της έκαναν δώρο από την εταιρεία της μία γαλοπούλα, αλλά κανείς τους -πλην εμού-δεν την έτρωγε, οπότε η μαμά γέμιζε ένα μεγάλο κοτόπουλο. Φυσικά, δεν είχαμε μόνο αυτό στο τραπέζι. Μαζευόμασταν περίπου 10 άτομα, εκ των οποίων τα 3 ήταν παιδιά φαγανά. Μπινελίκια, τυροπιτάκια, σαλάτες κ.λ.π. γέμιζαν πάντα το -ομολογουμένως-μεγάλο τραπέζι μας. Ο μπαμπάς άναβε από το πρωί τα φωτάκια στο δέντρο (κάθε χρόνο το ίδιο) και εγώ χάζευα τις φιγούρες στην φάτνη. Έπειτα φόραγα το καλό μου φόρεμα (ένα μπλε βελούδινο), τον βαφτιστικό μου σταυρό που μου έφτανε μέχρι το γόνατο  και χάζευα την μαμά μου που ετοιμαζόταν. Τι όμορφη που ήταν! Μέχρι να έρθουν οι καλεσμένοι έβλεπα τα παραμύθια στην τηλεόραση και προσπαθούσα να μαντέψω τι δώρα θα μου έφερναν οι συγγενείς. Μόλις ερχόντουσαν, τους έσκαγα ένα φιλί και μετά έσκιζα κόλλες περιτυλίγματος. Ήμουν τυχερό και ευλογημένο παιδάκι, γιατί τα δώρα που έπαιρνα ήταν πάντα αυτά που ήθελα. Με τον καιρό κατάλαβα ότι η μαμά μου τους σφύριζε τι είχα κοζάρει στα καταστήματα παιχνιδιών και έτσι στην γιορτή μου περνούσα πάντα ωραία! Για να μην ζηλεύει ο αδερφός μου, του έφερναν και εκείνου ένα μικρό δωράκι, πράγμα που δεν συνέβαινε του Αγίου Κωνσταντίνου σε εμένα, αλλά ας όψεται. 

Ανήμερα των Χριστουγέννων, η ίδια σύνθεση συγγενών μαζευόταν στο σπίτι της νονάς-θείας μου καθώς την λένε Χριστίνα. Άλλο ένα γεμάτο τραπέζι με καλούδια και μετά γλυκά. Οι μεγάλοι έπιναν κρασί και εμείς coca-cola. Το να μας επιτρέπουν να πίνουμε ένα ποτήρι αναψυκτικό το θεωρούσαμε μεγάλη χάρη από την πλευρά των γονιών μας. Δεν συζητώ όταν ο ξάδερφός μου, ο Άγγελος, μεγάλωσε και μπορούσε να πίνει μπύρα! Αναρωτιόμουν πότε θα έρθει η ηλικία να το κάνω κι εγω αυτό. Αυτό που θυμάμαι έντονα από το τραπέζι της νονάς μου και περίμενα κάθε χρόνο να δω, ήταν το ψιλοκομμένο μαρούλι στη σαλάτα. Ακόμη δεν την έχω ρωτήσει πόση ώρα της έπαιρνε για να το κόψει τόσο ψιλό που θύμιζε μαλλιά. Εννοείται πως δεν έμενε ούτε στάλα στη γαβάθα. Μετά οι μεγάλοι απλώναν κοιλιές και κουβέντιαζαν, ενώ εμείς τα μικρότερα ξεκινούσαμε παιχνίδι με τα στομάχια στο λαιμό. 

Παραμονή Πρωτοχρονιάς και αλλαγή χρόνου ερχόντουσαν πάλι όλοι στο δικό μας σπίτι. Ξανά μαγειρέματα και μυρωδιές στο σπίτι. Ένα από τα φαγητά που έφτιαχνε σίγουρα η μαμά ήταν κατσικάκι στο  φούρνο με πατάτες. Νομίζω πως το έκανε πιο πολύ γιατί απολαμβάναμε όλοι να χαζεύουμε την γιαγιά μου να ταλαιπωρεί τα κοκκαλάκια και να γεμίζει τον χώρο δίπλα της χαρτοπετσέτες.  Εγώ περίμενα καρτερικά να αλλάξει ο χρόνος για να χωθώ κάτω από το δέντρο με τα δώρα. Το βράδυ της παραμονής ο μπαμπάς μου φορούσε πάντα παπιγιόν και ως οικοδεσπότης αναλάμβανε να ανοίξει τη σαμπάνια. Κάθε χρόνο βάζαμε στοίχημα ποια λάμπα θα χτυπήσει ο φελλός. Νομίζω υπήρξε χρονιά που δε χτύπησε καμία. Μεγάλη απογοήτευση. Βάζαμε το κρατικό κανάλι για να αρχίσουμε την αντίστροφη μέτρηση και μετά σβήναμε τα φώτα και όταν τα ανάβαμε πάλι φωνάζαμε όλοι "Καλή Χρονιά" και φιλιόμασταν. Μετά τραγουδούσαμε όλοι μαζί "Πάει ο παλιός ο χρόνος" (τι ωραίο τραγούδι) και στο τραπέζι ερχόταν η βασιλόπιτα. Με μεγάλη μου λύπη, σας πληροφορώ ότι ποτέ δεν μου έτυχε το φλουρί. Αφού έτρωγα την απογοήτευση από το γλυκό, έφτανε η ώρα για τα δώρα! Ένα περίεργο πράγμα, πάλι μου είχαν φέρει όλοι αυτά που είχα λιγουρευτεί! Στη συνέχεια στρώναμε τσόχα και παίζαμε "31". Όταν ερχόταν η ώρα για "21", σήμαινε και η ώρα να παίξω με τα νέα μου παιχνίδια. Μέχρι να πάμε για ύπνο τρώγαμε βασιλόπιτα και γεμίζαμε τις μούρες μας με ζάχαρη άχνη. Ως κάποια στιγμή που, εξοντωμένη από το φαγητό, το παιχνίδι και την χαρά, αποκοιμιόμουν στον καναπέ.

Από πολύ μικρή δεν πίστευα στον Άγιο Βασίλη. Αφού με ρώταγε η νονά μου τι δώρο θέλω να μου φέρει ο Άγιος Βασίλης και μου το έφερνε εκείνη! Σταμάτησαν να με πρήζουν για τον παππούλη με το μούσι όταν τους φώναξα μια χρονιά "Μα δεν υπάρχει Άγιος Βασίλης!"

Μου λείπουν αυτά τα χρόνια, αλλά τα θυμάμαι με πολλή αγάπη. Και όπως προανέφερα, θεωρώ τον εαυτό μου ευλογημένο που μπορούσα να περνάω έτσι τις γιορτές. Θέλω να είμαι γερή ώστε να μπορέσω κάποια στιγμή να προσφέρω παρόμοιες στιγμές στα δικά μου παιδιά.

Καλές Γιορτές σε όλους!

Ψωμί, Παιδεία, για ποια Ελευθερία;

Ψωμί

Ελλάδα, τέλη 2013. Αυξάνονται δραματικά οι άνθρωποι που συναθροίζονται στα συσσίτια των Δήμων, που μαζεύουν τρόφιμα από τα σκουπίδια, που περιμένουν να σχολάσουν οι λαϊκές αγορές για να μαζέψουν όσα λαχανικά και φρούτα μείνουν στο δρόμο. Αν δεν έχετε συναντήσει τέτοιους ανθρώπους στο δρόμο-πράγμα αμφίβολο-σίγουρα, έχετε ακούσει από το φιλικό σας περιβάλλον για περικοπές στο φαγητό. Πείσαμε τους εαυτούς μας για τα καλά της μεσογειακής διατροφής και το έχουμε ρίξει στα όσπρια. Δεν είναι απαραίτητα κακό, αλλά όταν γίνεται κατ'ανάγκη, και το κρέας γίνεται είδος πολυτελείας, τότε το συναίσθημα που βγαίνει είναι θλίψη.

Γιατί, με την κρίση, μας κόπηκε η επιλογή. Όχι σε όλους, αλλά σίγουρα στην μάζα. Και οι μάζες ορίζουν κάθε εποχή. Και αυτή η εποχή είναι η αυγή της εξαθλίωσης.  Εκτός και αν αλλάξει κάτι δραματικά, πράγμα που δεν διαφαίνεται στον ορίζοντα, αλλά ας παραμείνουμε αισιόδοξοι. Μέχρι τότε, αλλάζουμε διατροφικές συνήθειες, μαθαίνουμε στα λίγα και εύκολα, στα όχι "μπελαλίδικα" φαγητά και λέμε "Δόξα τω Θεώ που έχω ένα πιάτο φαΐ και σήμερα".  Όσοι μπορούμε να το λέμε ακόμη.

Παιδεία

Η απαξίωση της Παιδείας σε αυτή τη χώρα δεν είναι απόρροια της οικονομικής κρίσης. Εδώ και χρόνια έχω παρατηρήσει μία αέναη προσπάθεια  να υπάρχουν χαζοί, μη σκεπτόμενοι πολίτες. Και όταν λέω "παιδεία" δεν εννοώ μόνο το σχολείο. Συμπεριλαμβάνω τις αξίες, τις παραδόσεις, τα ήθη, τον πολιτισμό. Αφαιρούμε σιγά-σιγά αυτά που μας ξεχωρίζουν από τους υπόλοιπους λαούς: την γλώσσα, την μουσική, το πνεύμα, το φιλότιμο (λέξη μοναδική), το σεβασμό κ.ο.κ. Βλέπουμε δίπλα μας συνανθρώπους-ρομπότ, με μία αδιαφορία και καμία διάθεση για κρίση, ερωτηματικό, απορία, όρεξη για το κάτι παραπάνω. Βαδίζουμε με παρωπίδες και δεχόμαστε ό,τι μας σερβίρουν χωρίς να το εξετάζουμε. Γιατί δεν ξέρουμε πώς να το κάνουμε. 

Ακόμη και αν κάποιος δεν μπορεί να το παρατηρήσει αυτό στην καθημερινότητά του, θα το διαπιστώσει από απλά πράγματα όπως οι μεταρρυθμίσεις  των τελευταίων ετών σε ό,τι αφορά την Παιδεία: ελάχιστες προς την σωστή κατεύθυνση. Τι κρίμα να υπάρχουν μικρές εξαιρέσεις σε αυτό τον κανόνα που παλεύουν μόνες τους για να δείξουν το αυτονόητο: την διάθεση του ανθρώπου για γνώση, εμπειρία, ζωή. 

Από τη στιγμή που δεν έχουμε Ψωμί, δεν έχουμε Παιδεία, για ποια Ελευθερία συζητάμε;

Θυμάσαι πώς είναι;

Νοσταλγώ το παρελθόν παρ'όλο που ξέρω πως δεν εξυπηρετεί σε τίποτα. Κάθε εποχή είναι διαφορετική. Αλλά να, είναι φορές που αναπολώ την αθωότητα περασμένων ετών και, όταν την συγκρίνω με την αναλγησία του σήμερα, θλίβομαι και απογοητεύομαι. 

Τότε το "σ'αγαπώ" είχε αξία. Γέμιζε την καρδιά, πλημμύριζε το στήθος, τραγουδούσε στα αυτιά. Τότε που οι σχέσεις γίνονταν από συντροφικότητα, έρωτα, αγάπη, διάθεση για μοιρασιά. Τώρα οι σχέσεις είναι από ανάγκη επιβεβαίωσης, από αρρωστημένη μοναξιά, από έλλειψη αυτοπεποίθησης. Τώρα η προσωπικότητα και τα αισθήματα του συντρόφου είναι σε δεύτερη μοίρα από τα προσωπικά μας θέλω. 

Πόσο εύκολα ξεχνάμε; Πόσο εύκολα προδίδουμε και πόσο εύκολα το επαναλαμβάνουμε; Κατέντησε η "συγγνώμη" να ακούγεται πιο συχνά από την "καλημέρα". Πόσο, όμως, την εννοούμε; Μήπως είναι μία λέξη που ειπώνεται για να προχωρήσουμε παρακάτω; Πόσο μετανοιωμένοι είμαστε πραγματικά; Ειλικρινά, σκεφτόμαστε τον άλλο όταν προδίδουμε; Ή σκεφτόμαστε μόνο την προσωπική μας ικανοποίηση και αν γίνουμε αντιληπτοί πετάμε ένα "έχεις δίκιο" και όλα καλά;

Γιατί αν μας ένοιαζε ο άλλος πέρα από τον ίδιο μας τον εαυτό, θα σκεφτόμασταν διπλά πριν πράξουμε. Να μία απλή σκέψη: "Μήπως με αυτό που κάνω θα τον πληγώσω;". Αλλά δεν μας νοιάζει. Ξεκινάμε την σχέση λέγοντας πως η "δέσμευση" μας είναι άγνωστη λέξη και ό,τι κι αν συμβεί στην συνέχεια-για παράδειγμα, να μας ερωτευτούν-βγάζουμε την ουρά μας απ'έξω. "Εγώ σε προειδοποίησα", θα πούμε.

Οι άνθρωποι δεν είναι ρομπότ και εσύ δεν είσαι τυφλός. Σταμάτα να δίνεις διαρκώς δικαιολογίες στον εαυτό σου για κάθε μαλακία που κάνεις και ωρίμασε. Ειδάλλως, μείνε μόνος. Δεν σου φταίνει οι άλλοι να πονάνε.

Αλήθεια, θυμάσαι πώς είναι να πονάς; Τί αίσθηση αφήνει η προδοσία; Πώς είναι να σε κοροϊδεύουν; Έχεις κλάψει για σένα;

Θυμάσαι πώς είναι να αγαπάς;

Πολλά σερμπέτια έχω απόψε

Πριν χρόνια είχα ανακαλύψει σε μία βόλτα στο κέντρο της Αθήνας το μαγαζάκι "Τα σερμπέτια στου Ψυρρή". Ένα μικρό μαγαζί με 4 τραπέζια μέσα και άλλα τόσα έξω και με μία βιτρίνα γεμάτη από πολίτικα γλυκά. Την έβλεπες και σου έτρεχαν τα σάλια! Τα περισσότερα δεν τα ήξερα, αλλά έκτοτε επισκέφθηκα τόσες φορές το μαγαζί που μπορεί να μην τα έμαθα αλλά τα έφαγα σχεδόν όλα!

Δεν θα ξεχάσω την πελώρια πιατέλα με τα τέσσερα σιροπιαστά γλυκά που είχαμε επιλέξει με τους φίλους μου και τον κουβά από καϊμάκι που μας είχαν βάλει στην μέση. Ακόμα πίνω νερό...

Δεδομένου ότι δεν κατεβαίνω πλέον συχνά στο κέντρο, είχα πολύ καιρό να το επισκεφθώ. Σήμερα μου δόθηκε η ευκαιρία και πέρασα από το μαγαζί για να γλυκάνω το λαρύγγι μου. Το μαγαζάκι πλέον είναι αγνώριστο! Ο ιδιοκτήτης έχει νοικιάσει και το διπλανό χώρο,  έτσι έχει μεγαλώσει το κατάστημα και έχει προσθέσει αρκετά τραπέζια μέσα και έξω. Κυριακή απόγευμα και δεν είχε χώρο ούτε την τσίχλα σου να αφήσεις! Ούτως ή άλλως είχα αποφασίσει να τα πάρω σπίτι μου τα γλυκά και να τα ευχαριστηθώ στον καναπέ μου. Με απέτρεπε το γεγονός, ότι αν καθίσεις στο μαγαζί, η τιμή του γλυκού είναι διπλάσια από το να το πάρεις σπίτι, και αυτό γιατί -όπως μου είχε εξηγήσει παλαιότερα ο υπεύθυνος του μαγαζιού- είναι τσιμπημένα τα δημοτικά τέλη (για τα τραπεζάκια έξω). Δεν θα το σχολιάσω περαιτέρω αυτό.

Μπήκα, λοιπόν, μέσα στο μαγαζί, για να επιλέξω τα γλυκά που θα έπαιρνα. Όσο χάζευα τη βιτρίνα, άκουγα συνέχεια ένα "κάντε χώρο στο διάδρομο" και ένοιωθα ένα διαρκές σπρώξιμο στο σώμα. Προηγούνταν μία κυρία η οποία ήθελε και αυτή να παραγγείλει "πακέτο" και απ' ότι έμαθα αργότερα περίμενε ήδη μισή ώρα (χαρά στο κουράγιο της). Κάποια στιγμή μία υπάλληλος εδέησε να μας εξυπηρετήσει. Στη βιτρίνα δεν είχε κανένα ταμπελάκι με τις ονομασίες των γλυκών και εκτός από το καταϊφι που έκανε μπαμ, όλα τα υπόλοιπα δεν ήξερα τι ήταν.Δεν τα ρώτησα όλα, γιατί ήταν πολλά, αλλά αρκέστηκα να ρωτήσω για κάποια που μου άρεσαν στην εμφάνιση. Η υπάλληλος τα έλεγε γρήγορα και δυνατά που ένοιωθα α) χαζή και β) ότι μας έβλεπε όλο το μαγαζί. Όταν της είπα ποιά τρία να μου βάλει, μου είπε με απίστευτα ειρωνικό τρόπο "Μπα; Τα καταφέρατε;". Δεν έδωσα σημασία, λάθος μου. Με επιτακτικό τρόπο μού είπε να περιμένω έξω και θα μου τα έφερνε εκεί. Καλά, δεν τόλμησα να ρωτήσω πού θα πληρώσω! Υπήρχε μεγάλη πιθανότητα να με κοιτάξει με βδελυγμία, κάτι που δεν θα το άντεχα, το ομολογώ. 

Έξω με περίμενε ο φίλος μου. Όταν του ανέφερα το περιστατικό και το υφάκι της υπαλλήλου, αποφασίσαμε να φύγουμε. Και την ώρα που κάνω στροφή να φύγω, να σου η υπάλληλος με το κουτί στα χέρια. Της είπα "στο τσακ με πρόλαβες" και μου απάντησε με το ίδιο ειρωνικό ύφος "Ε, δεν σας άργησα! Εδώ η άλλη κυρία περίμενε μισή ώρα! Και σας είπα και όλη τη βιτρίνα". Δεν ένοιωθα καλά. Την ρώτησα τι οφείλω και μου απάντησε "12 ευρώ". Ήτοι, 4 ευρώ το γλυκό. Ανέβασα πυρετό. Πλήρωσα και φύγαμε με απίστευτη τσατίλα.

Για μισό λεπτό αγαπητέ. Αμ επέκτεινες το μαγαζί, αμ προσέλαβες αγενέστατες υπαλλήλους, αμ 4 ευρώ το γλυκό; Και το ότι το μαγαζί ήταν γεμάτο εκείνη την ώρα, δεν είναι δικαιολογία για τους τρόπους των υπαλλήλων σου. Από την στιγμή που μπαίνω ως πελάτισσα στο μαγαζί σου, οφείλεις να με εξυπηρετήσεις. Το ότι δεν έχει ταμπελάκια με τις ονομασίες των γλυκών, δεν είναι δικό μου πρόβλημα αλλά δικό σου. Εκτός και αν πρέπει να παραγγέλνουμε οπτικά, τύπου "βάλε μου ένα κίτρινο, ένα με τη λιωμένη σοκολάτα" κ.ο.κ. Δεν με βλέπω να ξαναέρχομαι στο μαγαζί σου, φίλτατε. Υπάρχουν και αλλού μαγαζιά με ωραία γλυκά και με υπαλλήλους που έχουν λίγη από τη γλύκα των προϊόντων τους. 

Νευρίασα πάλι που τα θυμήθηκα. Πάω να φάω 4 ευρώ σε σοκολάτα...

Σε αυτό τον κόσμο δεν υπάρχουν κανόνες, μα μόνο Εξαιρέσεις

Δανείστηκα τον στίχο από το τραγούδι του Ρου για να αναφερθώ σε ένα τηλεφώνημα που με εξέπληξε ευχάριστα προχθές και θα ήθελα να το μοιραστώ.

Εδώ και καιρό με έπαιρνε κάποιος τηλέφωνο και επειδή δεν αναγνώριζα τον αριθμό, δεν το σήκωνα, θεωρώντας πως είναι από κάποια εταιρεία για να μου κάνουν προσφορά κλπ.
Ο ίδιος αριθμός με κάλεσε και την Κυριακή το μεσημέρι. Αποφάσισα να το σηκώσω. Στην άλλη άκρη της γραμμής ήταν ένας νεαρός -τουλάχιστον νεανική ακουγόταν η φωνή του- ονόματι Οικονομάκης (υπάρχει λόγος που αναφέρω το όνομά του). 

Μου είπε πως με καλούσε από το Γενικό Κρατικό, εκεί που η μαμά μου είχε κάνει την ενδοσκόπηση και βρήκε πως έχει πρόβλημα στο πάγκρεας και πρέπει να χειρουργηθεί. Ήθελε να του δώσω κάποια στοιχεία από τις βιοψίες που έκανε η μητέρα μου μετά το χειρουργείο. Και αυτό γιατί:

Διεξάγουν μία έρευνα και βρήκαν πως μεγάλο ποσοστό του ελληνικού πληθυσμού εμφανίζει τα τελευταία χρόνια πρόβλημα στο πάγκρεας, με αυξανόμενους ρυθμούς. Με ρώτησε συγκεκριμένα για έναν δείκτη, IPMS ή κάπως έτσι, (συγχωρέστε με δεν τον συγκράτησα), ο οποίος φάνηκε στην βιοψία της μαμάς μου. Ψάχνουν, λοιπόν, σε ασθενείς που έχουν στο αρχείο τους και κάνουν μία τηλεφωνική έρευνα ώστε να συλλέξουν όσο το δυνατόν περισσότερες πληροφορίες.

Ξέχασα να αναφέρω το πιο σημαντικό: την ώρα που με πήρε ο νεαρός τηλέφωνο, ετοιμαζόμουν να φύγω και μου έδωσε το τηλέφωνό του να τον καλέσω "ακόμη και το βράδυ" όπως χαρακτηριστικά μου είπε. Το βραδάκι που έκατσα να ψάξω τις εξετάσεις της μητέρας μου, με κάλεσε ξανά και περίμενε υπομονετικά μέχρι να τις βρω και να του δώσω τις πληροφορίες που ήθελε. Μου ζήτησε τέσσερις φορές συγγνώμη που μου προκάλεσε δυσάρεστες αναμνήσεις-δεν γνώριζε πως είχε πεθάνει η μαμά μου-και με ευχαρίστησε άλλες τόσες για την βοήθεια μου.

Πού θέλω να καταλήξω;
Δεν με ενδιαφέρει αν ο κ. Οικονομάκης έχει πάρει χοντρή επιδότηση για να το κάνει (αμφιβάλλω). Ξέρω πως πέρασε μία Κυριακή στο νοσοκομείο μαζεύοντας στοιχεία και πληροφορίες για μία έρευνα η οποία ενδεχομένως να σώσει ανθρώπινες ζωές. Ήταν ΕΥΓΕΝΕΣΤΑΤΟΣ, πράγμα που με έκανε κι εμένα να τον βοηθήσω όσο περισσότερο μπορώ, δίνοντας του στοιχεία και λεπτομέρειες για την πορεία υγείας της μητέρας μου, κι ας με πόναγε η ανάμνηση της. Η φωτεινή εξαίρεση του κ. Οικονομάκη με γέμισε αισιοδοξία και ελπίδα ότι υπάρχουν ακόμη άνθρωποι που ενδιαφέρονται για τον άνθρωπο δίπλα τους. Και όλα αυτά από ένα δημόσιο νοσοκομείο, να τα λέμε αυτά.

Αν κ. Οικονομάκη πέσει αυτό το κείμενο στα χέρια σας, σας εκφράζω και δημόσια τα συγχαρητήρια μου για την δουλειά και την ανθρωπιά σας, με την ελπίδα να γεμίσουμε από "Οικονομάκηδες".